Hızlı başlangıç
Kıble bulucuda listeden bir şehir seçin, haritada bir nokta belirleyin ya da cihaz konumunu kullanın. Şehir ve harita seçiminde sonuç hemen hesaplanır. Cihaz konumunda sonuç, tarayıcı geçerli bir konum döndürdükten sonra gelir. Yalnızca koordinatları elle girdiğinizde hesaplama düğmesine basmanız gerekir.
Sonuç, coğrafi (gerçek) kuzeyden saat yönünde ölçülen bir açıdır. Şehir merkezleri için açı İstanbul’da yaklaşık 151,6°, Ankara’da yaklaşık 160,2°’dir. Bu değer her ilçe için aynı değildir. İstanbul’un Avrupa ve Anadolu yakaları gibi geniş alanlarda kendi noktanızı seçin. Genel bir yön kuralı yerine açıyı esas alın. Diğer şehirler için şehirler sayfasına bakabilirsiniz.
Telefon pusulasıyla
Canlı pusulayı ayrıca açmanız gerekir. Bu adım konum izninden farklıdır: tarayıcı sizden yön ya da hareket erişimi ister. İzin adları tarayıcıya göre değişir.
- Telefonu dik tutuş yönünde (portre) ve ekranı yere paralel olacak şekilde düz tutun. Eğim yaklaşık 5°’yi aşarsa hizalama gösterilmez.
- Cihazdan gelen yön manyetik kabul edilir. Bu yön, geçerli WMM2025 sapma düzeltmesiyle bir kez gerçek kuzeye çevrilir.
- Şu durumlarda canlı hizalama bilerek gösterilmez: yön verisi gelmiyorsa, veri eskiyse, kuzey referansı bilinmiyorsa ya da düzeltme geçersizse. Sayısal açı ise kullanılabilir kalır.
- Metal masa, mıknatıslı kılıf ve elektrikli cihazlar okumayı bozabilir.
Önceki sonuç yalnızca daha önce seçtiğiniz nokta için geçerlidir. Başka bir yerdeyseniz koordinat girin. Sorun sürerse kıble pusulası çalışmıyor sayfasına bakın.
Pusulasız kıble bulma
Bu yöntem için sensör gerekmez.
- Haritayı açın ve yakın çevre görünümüne geçin.
- Seçtiğiniz noktanın çevresinde tanıdığınız bir unsur bulun: cadde, bina cephesi, park ya da kıyı çizgisi.
- Okun bu unsura göre hangi yönü gösterdiğini not edin.
- Yerinde aynı ilişkiyi kurarak yönünüzü belirleyin.
Tam rota görünümünde çizgi eğri görünebilir. Bunun nedeni, kürenin üzerindeki rotanın düz haritaya aktarılmasıdır. Yön için noktanızdaki başlangıç doğrultusunu kullanın.
Güneşle kıble bulma: kıble saati ve gölge
Diyanet’in kıble saati sayfası yöntemi açıklar ve şehirlere göre günlük kıble saatlerinin yurt içindeki resmî takvimlerin ilgili sütunlarında yayımlandığını belirtir; sayfanın kendisi seçtiğiniz şehir ve gün için bir saat vermez. Bu saat tarihe ve şehre göre değişir; bir şehrin saatini başka bir yerde ya da başka bir günde kullanmayın. Diyanet, Türkiye’de bu anda Güneş’e doğru dönülmesini anlatır; yurt dışında ise durumun farklı olabileceğini ve o yere özgü açıklamaya bakılması gerektiğini belirtir.
Her gün değişen kıble saati, Güneş’in yılda iki dönemde Kâbe’nin tam üzerine geldiği Dünya Kıble Günü anlarından ayrıdır. Aşağıda dip, gölgeyi oluşturan cismin yere değdiği nokta; uç, gölgenin bittiği noktadır. Dipten uca giden gölge her zaman Güneş’in tersine bakar. Kıblenin bu yönde mi yoksa tersinde mi olduğunu kaynağınız söylemelidir.
Gözlem için hazırlık
- Bulunduğunuz yer ve gün için yılı belirtilmiş, güncel bir kaynaktan kıble saatini alın; saatin hangi yerel saate göre verildiğini ve kıblenin gölge yönünde mi yoksa tersinde mi olduğunu not edin.
- Doğrudan güneş alan düz bir zemine tam dik duran bir çubuk koyun ya da ucuna ağırlık bağlanmış bir ip sarkıtın.
- Saatinizi güvenilir bir saat kaynağıyla eşitleyin.
- Belirtilen anda Güneş’e değil yere bakın; gölgenin dibini ve ucunu işaretleyip birleştirin.
- Kaynağın belirttiği yönü bu çizgi üzerinde okla işaretleyin: dipten uca ya da uçtan dibe.
Ters yön: kıble uçtan dibe
Güneş kıble tarafındadır. Kıble, gölgenin ucundan dibine doğrudur; Diyanet’in Türkiye için anlattığı Güneş’e dönme durumu bu düzene karşılık gelir. Güneş’in Kâbe’nin tam üzerinde olduğu yıllık anlarda da, o sırada gündüz olan ve belirgin gölge oluşan yerlerde bu düzen geçerlidir. Güneş’in Kâbe’nin üzerinde olması, bulunduğunuz yerde de tepede olduğu anlamına gelmez.
Gölge yönü: kıble dipten uca
Güneş kıblenin karşı tarafındadır. Kıble, gölgenin dibinden ucuna doğrudur; kıbleye döndüğünüzde Güneş arkanızda kalır. Bu düzeni ancak kaynağınız bulunduğunuz yer ve gün için açıkça belirtiyorsa kullanın.
Çizimler yalnızca yön ilişkisini gösterir; ölçek, Güneş’in yüksekliği ya da saat bilgisi içermez.
- Güneş tepeye çok yakınken gölge çok kısalır ya da kaybolur ve yönü belirsizleşir. Kâbe’ye yakın yerlerde yıllık anlarda kullanılabilir bir gölge oluşmayabilir.
- Güneş ufka yakınken kırılma, arazi ve binalar Güneş’in görünen konumunu ve gölgeyi bozabilir (NOAA).
- Bulut, bina ya da ağaç doğrudan güneşi kesiyorsa hesaplanmış bir an olsa bile gözlem yapılamaz. Her yer ve her gün için kullanılabilir bir kıble saati bulunmayabilir.
- Öğle vaktini ya da gün batımını, o yer ve tarih için doğrulanmış kıble saatinin yerine kullanmayın; ikisi bazen denk gelebilir. Seyahatteyseniz saatinizin doğru ayarlandığını ve cihazınızın saat diliminin, kaynağın verdiği yer ve tarihteki yerel saat dilimi ya da saat farkıyla uyuştuğunu kontrol edin.
- Güneş’e doğrudan bakmayın; yalnızca yerdeki gölgeyi izleyin (NASA).
Gölge belirsizse ya da kaynağın hangi yönü kastettiğinden emin değilseniz gölgeye göre karar vermeyin. Yukarıdaki harita adımlarını kıble bulucuda uygulayın ve sonucu resmî bir kaynakla karşılaştırın. Bu site kıble saati hesaplamaz; gölge yöntemi bir cami ya da bina için yapılan resmî ölçümün yerine de geçmez.
Ayrı bir pusulayla
El pusulası manyetik kuzeyi gösterir. Pusulada bakmanız gereken açı M = T − D formülüyle bulunur. Burada T gerçek kuzeye göre açıdır, D ise yerel manyetik sapmadır (doğu yönü pozitif). Sapmayı NOAA Dünya Manyetik Modeli gibi güvenilir bir kaynaktan öğrenin.
| Varsayımsal T | D | Pusulada M |
|---|---|---|
| 120° | +10° (doğu) | 110° |
| 120° | −10° (batı) | 130° |
Tablodaki değerler yalnızca örnektir ve herhangi bir şehrin sapmasını göstermez. Pusulanız ya da uygulamanız zaten gerçek kuzeye ayarlıysa ikinci bir düzeltme yapmayın.
Gerçek kuzey ve manyetik kuzey: örnek hesap
Gerçek kuzeye göre açının 120° olduğunu varsayalım. Manyetik pusulada izleyeceğiniz değeri görmek için sapmayı değiştirin.
- Gerçek açı T
- 120°
- Manyetik hedef M
- 110°
T − D = M120° − (+10°) = 110°
Gerçek açıya dön110° + (+10°) = 120°
Bu D değeri yalnızca örnektir; bulunduğunuz yerdeki güncel manyetik sapma değildir.
Araç, WMM düzeltmesini yalnızca manyetik olduğu bilinen bir yön okumasına bir kez uygular. Zaten gerçek kuzeye göre ayarlanmış bir pusula ya da uygulamadaki değer ikinci kez düzeltilmemelidir. İşaret ve toplama kuralı: NOAA’nın manyetik sapma rehberi.
Evde, otelde ve bilgisayarda
- Evde: Kendi noktanızı bir kez seçin. Ardından yönü bir pencereye, duvar köşesine ya da dışarıdan görünen bir yapıya göre not edin.
- Otelde: Şehir merkezi yerine otelin yerini haritadan seçin. Sonra açıyı binanın baktığı caddeyle karşılaştırın.
- Bilgisayarda: Masaüstü tarayıcılar çoğu zaman canlı yön verisi sağlamaz. Sayısal açı ve harita bu durumda da yeterlidir.
Yazdırılabilir referans, seçtiğiniz noktanın o anki kaydıdır. Duvara hizalanmış bir kıble levhası yerine geçmez.
Gizlilik tercihleri
- Konum izni yalnızca ilgili düğmeye dokunduğunuzda istenir. Şehir ya da koordinatla izin vermeden de ilerleyebilirsiniz.
- Açı cihazınızda hesaplanır.
- Harita OpenStreetMap karolarını yükler. Bu sırada sağlayıcı, görüntülenen alanı ve IP adresinizi görebilir (gizlilik politikası).
- Konumu hatırlama seçeneği varsayılan olarak kapalıdır. Bulucuyu sıfırlamak kayıtlı konumu silmez; bunun için ayrı silme seçeneğini kullanın.
- Şehir paylaşımı yalnızca şehrin herkese açık adını ve ülkesini içerir. Cihaz konumunuzu ya da yazdığınız koordinatları içermez. Koordinat paylaşımı ise açık onayınızı gerektirir.
Ayrıntılar için gizlilik sayfasına bakın.
Resmî kaynakla karşılaştırma
Diyanet’in kıble sayfası bağımsız bir resmî kaynaktır ve sonucu onunla karşılaştırabilirsiniz. Bu site Diyanet’e bağlı değildir. Karşılaştırırken iki araçta da aynı koordinatları seçin. Açının gerçek kuzeye mi yoksa manyetik kuzeye mi göre verildiğine bakın. Araçların belirttiği varsayımları da karşılaştırın. Küçük farklar seçilen noktadan, yöntemden ya da yuvarlamadan kaynaklanabilir.
Hesaplama, 6371,0088 km yarıçaplı bir küre üzerinde başlangıç büyük daire açısıyla yapılır. Kâbe referansı 21,4225241° kuzey, 39,8261818° doğudur. Bu değer Adhan kütüphanesinde yayımlanmıştır; bağımsız bir ölçüm değildir. Konum belirsizliği ile pusula hatası birbirinden ayrı konulardır. Kâbe’ye çok yakın, kutuplara yakın ve Kâbe’nin tam karşıt noktasına yakın yerler ise özel durumlardır. Bunlar için hesaplama yöntemi sayfasına bakın. Sonuç, cami ya da bina için yapılan resmî bir ölçümün yerine geçmez.